] crc4rmc

મંગળવાર, 28 એપ્રિલ, 2015

રવિવાર, 26 એપ્રિલ, 2015

બાળકના શિક્ષણમાં વાલી અને શિક્ષકની જવાબદારીઓ

બાળકના અભ્યાસકીય સમય દરમિયાન તેના પર શિક્ષક અને વાલીની અસર વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. શિક્ષણ આપવાનું કામ માત્ર શિક્ષકો કે શાળાનું જ નથી. તેની કેટલીક જવાબદારી વાલી અને કુટુંબની પણ છે. હા... અક્ષરજ્ઞાન આપવાની જવાબદારી શાળા પર છોડી શકાય, પણ માત્ર અક્ષરજ્ઞાન એ શિક્ષણ નથી. શિક્ષણ સાથે સંસ્કારમૂલ્યોજ્ઞાનવર્તનવિચાર, વિકાસ જેવી ઘણી બાબતો સંકળાયેલ છે. માટે જ આ કામ માટે ઘર અને શાળા બંને સંયુક્ત રીતે જવાબદારી ઉપાડે તો સોનામાં સુગંધ ભળે.
અહીં વાલી મિત્રોને કેટલાક પ્રશ્નો... શું તમારું બાળક જે શાળામાં અભ્યાસ કરે છે તે શાળાની અવારનવાર મુલાકાત લો છો ?તમારા બાળકને શિક્ષણ આપતા તમામ શિક્ષક અને આચાર્ય સામે મળે તો ઓળખી શકો ખરા ? તમારું બાળક કયા ધોરણમાં કયા વર્ગમાં ભણે છે ? તમારા બાળકની શાળા-કોલેજનો ફોન નંબર તમે જાણો છો ? તમારા બાળકની નોટબુક-પુસ્તકો જોઈને યોગ્ય ભાષામાં સલાહ કે પ્રોત્સાહન આપો છો ? બાળક માટેનું કોઈ સામયિક તમારા ઘરે આવે છે ? શાળામાં રૂબરૂ મળવા માટે બોલાવે તો સમયસર-નિયમિત જાવ છો ? વાલી મિટિંગમાં અચૂક ભાગ લો છો ? ક્યારેય શાળા કે શિક્ષકને સૂચન કરતો ફોન કે ચિઠ્ઠી લખી છે ? તમારા બાળકોના મિત્રો અને તેના વાલીને નજીકથી ઓળખો છો ? તમારા બાળકને દરરોજ કેટલો સમય આપો છો તેની સાથે બેસીને કેવા પ્રકારની કેટલી વાત કે ચર્ચા કરો છો ? (મમ્મી સમય આપે એટલે પપ્પા ન આપે તો ચાલે ? તો બાળક મોટું થઈને મમ્મીની સેવા કરે અને પપ્પાની સેવા ન કરે તો ચાલશે ને ?).
બાળક પ્રાથમિક શાળામાં અભ્યાસ કરતું હોય ત્યારે કેટલાક જાગૃત વાલી શાળાની મુલાકાત લેતા હોય છે, પણ તે બાળક જ્યારે હાઈસ્કૂલમાં આવે ત્યારે તેમની જાગૃતતા ઓછી થઈ જાય છે અને તે બાળક જ્યારે કોલેજમાં આવે ત્યારે પેલી ઓછી થયેલ જાગૃતતા નાશ પામી હોય છે. કદાચ વાલી માતા હશે કે હવે તો છોકરા મોટા થઈ ગયા. કોલેજમાં જઈને આપણે કોને શું પૂછવાનું કે જાણવાનું ? વાલી મિત્રો અહીં જ થાપ થાય છે. ખરેખર તો જેમ શાળામાં અવારનવાર મુલાકાત લઈને તમારા પાલ્ય વિશે જાણકારી મેળવતા હતા તેવી જ રીતે હાઈસ્કૂલ કે કોલેજમાં પણ જઈને જાણકારી મેળવવી તે દરેક જાગૃત વાલીની નિશાની છે. આ ફરજ જેટલી ચૂકશો તેટલું નુકસાન. આ ફરજ બજાવવામાં જેટલી જાગૃતતા તેટલો ફાયદો. બાળકમાં રહેલી શક્તિઓ અને ખામીઓની સૌથી વધુ જાણકારી વાલી અને શિક્ષકને જ હોય છે. શાળા-કોલેજમાં રૂબરૂ મુલાકાત લઈને તમારા બાળકની ખાસિયતો અને ખામી જાણી શકશો અને જણાવી શકશો. શાળા-કોલેજમાં પોતાના બાળક વિશે માત્ર જાણવા માટે નથી જવાનું, પણ સાથે જણાવવા પણ જવાનું છે. શિક્ષક તમને કેટલીક માહિતી આપે તમે શિક્ષકને કેટલીક માહિતી આપો. આમ બંને સાથે મળીને પ્રયત્ન કરશો તો બાળકમાં જોઈતું પરિવર્તન સહેલાઈથી અને ઝડપથી લાવી શકશો. માટે જ દરેક વાલી પોતાના બાળકના શિક્ષકોથી પરિચિત હોવો જ જોઈએ. વાલી અને શિક્ષક નજીક આવે તે માટે શાળા-કોલેજ કક્ષાએ કેટલાક પ્રયત્ન કરવા જોઈએ. આવા પ્રયત્નો કોઈ સંસ્થા ન કરતી હોય તો વાલીએ શાળા-કોલેજનું ધ્યાન દોરવું જોઈએ- આગ્રહ રાખવો જોઈએ. હા, કેટલીક શાળા-કોલેજો આ માટે પ્રયત્નશીલ હોય છે, પણ અફસોસ વાલી તરફથી પૂરતો પ્રતિસાદ મળતો નથી. પરિણામે શાળા-કોલેજને પ્રોત્સાહનને બદલે હતાશા જ મળે છે. અંતે ક્યારેક કોઈ શિક્ષક એવું નકારાત્મક પણ વિચારે કે જો વાલીને જ તેમના બાળકની ના પડી હોય તો આપણે શા માટે આટલા ઉધામા કરવા !
કેટલાક વાલી એવું માનતા હોય છે કે, મારા બાળક વિશે જેટલું હું જાણું છું તેટલું તેના શિક્ષક જાણતા ન હોય. મિત્રો અહીં જ તમારી ભૂલ થાય છે. બાળકને જો કોઈ સાચી રીતે ઓળખી શકે તેમ હોય તો તેના વાલી અને શિક્ષક બંને છે. વળી કેટલાક વાલીને શિક્ષક પર પૂરતો વિશ્વાસ પણ હોતો નથી. ત્યારે આવા વાલીને જણાવવાનું કે, હા... કોઈ શિક્ષક ભણાવવામાં નબળો હશે,ગુટકા ખાતો હશેશાળામાં અનિયમિત આવતો હશે, આર્િથક રીતે દેવાદાર હશે... પણ એ શિક્ષક ક્યારેય ખોટી સલાહ કે સૂચના નહીં જ આપે. અરે તમે કોઈ શિક્ષકને અપમાનિત કર્યા હશે અને તમે તેની પાસે સલાહ લેવા જશો તો પણ તે ક્યારેય ખોટી સલાહ નહીં જ આપે. દરેક શિક્ષક પોતાની શક્તિ, જાણકારી અને માન્યતા મુજબ પૂરી નિઃસ્વાર્થ ભાવના સાથે સલાહ સૂચન આપશે. હા... ક્યારેક દિમાગ પર ગુસ્સો સવાર થયેલ હશે, પણ દિલ સચ્ચાઈથી ભરપૂર હશે. શિક્ષકની આ મહાનતા છે કે વાલી કે બાળક સલાહ માગવા આવે તો ક્યારેય ખોટી સલાહ આપતો નથી.
જાગૃત વાલી મિત્રોને એક સૂચન... ચોક્કસ વિષય કે બાબતના અનુભવી અને નિષ્ણાત વાલીએ શાળા-કોલેજમાં એક-બે મહિને એકાદ પિરિયડ લેવો જોઈએ. આવા દસેક વાલી જો કોઈ શાળા-કોલેજને મળી જાય તો બાળક, વાલી અને શાળાને પ્રોત્સાહન મળશે. આ માટે શાળા-કોલેજોએ પણ વાલીને આવકારવા જોઈએ. સાથે જાગૃત વાલીએ શિક્ષકના દરેક સારા પ્રયત્નો શિક્ષકોને બિરદાવવા જોઈએ. શિક્ષકની કોઈ સારી બાબત વિશે બાળક ઘરે વાત કરે તો તરત જ શાળા-કોલેજમાં ફોન કરીને કે પત્ર-ચિઠ્ઠી દ્વારા તે બાબતના અભિનંદન આપો. આમ સારા શિક્ષકને આદર આપવાની આળસ છોડો.
જાગૃત વાલી પાસે પોતાના બાળકના મિત્રોના નામ, સરનામાં અને મિત્રોની પ્રવૃત્તિની જાણકારી પણ હોવી જોઈએ, કારણ કે જેવો સંગ તેવો રંગ. તેમાં પણ કોલેજ કક્ષાએ અભ્યાસ કરતાં વિદ્યાર્થીના વાલીએ આ બાબતે ખાસ જાગૃત થવાની જરૂર છે. કોલેજમાં અભ્યાસ કરતાં બાળકોને પૂરતી સ્વતંત્રતા આપો, પણ આ સ્વતંત્રતા સ્વચ્છંદતામાં ન પરિણમે તેનું પણ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. વાલી મિત્રો, આવી અનેક બાબતમાં જાગૃતતા બતાવવામાં જ તમારું અને તમારા બાળકનું હિત સમાયેલું છે. અંતે બાળકના અભ્યાસ કે સંસ્કાર પાછળ પૂરતો સમય નહીં આપીને પૈસા કમાવા પાછળ સમય આપવામાં માનતા વાલીને ભવિષ્યમાં પસ્તાવું જ પડશે. પૈસા કમાવા પાછળ ગાંડી ઘેલછા એ ટૂંકા ગાળાનું અને સામાન્ય કક્ષાનું લક્ષ્ય કહેવાય. જે તાત્કાલિક સિદ્ધ થતાં આનંદ થાય છે, ગમે છે કેટલોક સંતોષ પણ આપે છે. જ્યારે બાળક પાછળ આપેલો સમય એ લાંબાગાળાનું અને મોટું લક્ષ્ય છે. જે સિદ્ધ થતાં ખૂબ જ સમય લાગે. જેનો આનંદ કે સંતોષ અત્યારે ન જ મળે. જે માટે ધીરજની જરૂર છે. આ ધીરજ અને વિશ્વાસ રાખીને જે વાલી પોતાના બાળક માટે સમય આપશે તો તેમનું અને તેમના બાળકનું ભવિષ્ય ખૂબ જ ઉચ્ચ કક્ષાનું હશે. જ્યારે આજે ટોળટપ્પા કરવામાં કે પોતાના શોખ સંતોષવામાં કે પૈસાની લાલચે પૈસા પાછળ પડનારનું ભવિષ્ય કાયમી ધોરણે સામાન્ય કક્ષાનું જ રહેશે. તેને ક્યારેય પોતાની જાતથી કે પોતાના બાળકથી પૂર્ણ સંતોષ નહીં જ મળે. આ બાબત જ્યારે વાલીની સમજમાં આવશે ત્યારે ખૂબ જ મોડું થઈ ગયું હશે. તેના ભાગે પસ્તાવા સિવાય કોઈ જ રસ્તો નહીં હોય.

શનિવાર, 18 એપ્રિલ, 2015

ગુજરાત સરકારના કર્મચારીઓને થોડી રાહત ......?

CCC પરીક્ષાની વયમર્યાદા 55થી ઘટાડીને 50 વર્ષ કરવામાં આવી
રાહત: એલટીસીના નિયમોમાં પણ છૂટછાટ આપવામાં આવી
ગાંધીનગર : ત્રિપલ-સી પરીક્ષાનું પરિણામ, પરીક્ષા લેવી સહિતના મુદ્દે કર્મચારીઓ દ્વારા વિરોધ વ્યક્ત કરાયો છે. આ પરીક્ષા પાસ ન કરનાર કર્મચારીઓને પ્રમોશન સહિતના લાભ મેળવવા ભારે તકલીફનો સામનો કરવા પડતો હોવાથી આ બાબતે ઉદાર નિયમો બનાવવાની અવારનવાર રજૂઆત વિવિધ કર્મચારી મંડળોએ રાજ્ય સરકારને કરી હતી. આ રજૂઆતોને ધ્યાનમાં રાખી કર્મીઓના પડતર પ્રશ્નો ઉકેલવા આરોગ્ય મંત્રી નીતિન પટેલની અધ્યક્ષતામાં રચાયેલી કમિટીની ભલામણને મુખ્યમંત્રીએ મંજૂરી આપતા લાખો કર્મચારીઓને રાહત થઇ છે. Harisinh
કમિટીએ ત્રિપલ-સી પરીક્ષામાંથી મુક્તિની વયમર્યાદા 55થી ઘટાડીને 50 વર્ષ કરી છે. અધિકારીઓને બદલી સમયે તથા નિવૃત્તિ સમયે હાલ પાંચમા પગાર પંચ પ્રમાણે મળવાપાત્ર ઉચ્ચક ભથ્થું પણ કેન્દ્ર સરકારના ધોરણો અનુસાર છઠ્ઠા પગાર પંચ પ્રમાણે આપવાનો નિર્ણય કર્યો છે. રાજ્ય પ્રવાસન નિગમની માન્ય ટ્રાવેલ એજન્સી મારફતે કરાયેલા પ્રવાસને પણ માન્ય રાખવાનું નક્કી કર્યુ છે.
કર્મીઓને આરોગ્ય સુવિધાના નિયમો હળ‌વા કરાશે
આરોગ્ય મંત્રી નીતિન પટેલે જણાવ્યું હતું કે, કર્મચારીઓની તબિયત નાદુરસ્ત થાય પછી તેમને રાજ્ય સરકાર દ્વારા મળતી સહાય માટે તકલીફ પડેj છે તેને દૂર કરવા માટે સમીક્ષા સરકારે હાથ ધરી છે. જેની ખાસ નીતિ લાવીને સરકારી કર્મીઓની સરળતાથી સહાય મળે તેવી વ્યવસ્થા કરશે.

રવિવાર, 12 એપ્રિલ, 2015

ભારતરત્ન મહામાનવ ડૉ.બાબા સાહેબ આંબેડકર ફુલ મુવી


ભારતરત્ન મહામાનવ ડૉ.બાબા સાહેબ આંબેડકરનું જીવનચરિત્ર (સંકલન : કે.જી.પરમાર)



હુલામણું નામ  :  બાબાસાહેબ
નાગરીકતા     : ભારતીય
અભ્યાસ       : એમ.એ. , એમ.એસ.સી, પી.એચ.ડી, ડી.એસ.સી, એલ.એલ.ડી , ડી.લીટ ,બાર એટ.લો , જે.પી.
વ્યવસાય       : ભારતના પ્રથમ કાયદા પ્રધાન
વતન  : અંબાવાડે, રત્નાગિરી, મહારાષ્ટ્ર
ખિતાબ ભારત રત્ન (૧૯૯૦ - મરણોપરાંત)

જન્મ અને બાળપણ
ભારતરત્ન ડૉ. ભીમરાવ રામજી આંબેડકરનો જન્મ ૧૪મી એપ્રિલ ૧૮૯૧માં મહુ, મધ્ય પ્રદેશ(તે સમયના સેન્ટ્રલ પ્રોવિન્સ) મુકામે એક સામાન્ય મહાર કુટુંબમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ રામજી માલોજી સક્પાલ અને માતાનું નામ ભીમાબાઈ હતું. ભીમરાવ આંબેડકર એ રામજી સક્પાલના ચૌદ સંતાનોમાંનું છેલ્લું સંતાન હતા. ભીમરાવના પિતા મિલિટરીમાં સુબેદારના હોદા પર હતા. લશ્કરની શાળામાં તેઓ હેડ માસ્ટર હતા. નાનપણથી જ બાળક ભીમરાવમાં માતાપિતાના સંસ્કારો ઉતર્યા. જયારે ભીમરાવ ૬ વર્ષની ઉમરના થયા ત્યારે તેમની માતા ભીમાબાઈનું અવસાન થયું.
શિક્ષણ
ભીમરાવની પ્રાથમિક કેળવણીની શરૂઆત થઈ. ભીમરાવના પિતાની અટક સક્પાલ હતી. તેઓ મૂળ મહારાષ્ટ્રના રત્નાગિરી જિલ્લાના અંબાવાડે ગામના વતની હતા તેથી નિશાળમાં ભીમરાવની અટક આંબાવડેકર રાખવામાં આવેલી. પરંતુ નિશાળના એક શિક્ષક કે જે ભીમરાવને ખુબ ચાહતા હતા, તેમની અટક આંબેડકર હતી તેથી તેમણે ભીમરાવની અટક નિશાળના રજીસ્ટરમાં સુધારીને આંબાવડેકરને બદલે આંબેડકર રાખી. શરૂઆતની પ્રાથમિક કેળવણી ભીમરાવે મુશ્કેલીઓ વચ્ચે પૂરી કરી. અસ્પૃશ્યતાના લીધે તેઓએ ઘણું જ સહન કરવું પડ્યું. ભીમરાવના પિતાને મુંબઈમાં રહેવાનું થયું એટલે ભીમરાવે હાઇસ્કૂલનું શિક્ષણ મુંબઈની એલ્ફીન્સ્ટન હાઇસ્કૂલમાં લીધું અને સને ૧૯૦૭માં મેટ્રીકની પરીક્ષા પસાર કરી. મેટ્રિક પાસ થયા પછી ભીમરાવના લગ્ન "રામી" નામની બાળા સાથે થયા. જેનું નામ ભીમરાવે પાછળથી "રમાબાઈ" રાખ્યું. ભીમરાવના કોલેજ શિક્ષણ માટે વડોદરાના મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડે સ્કોલરશીપની વ્યવસ્થા  કરી, અને ભીમરાવ મુંબઈની પ્રખ્યાત એલ્ફીન્સ્ટન કોલેજમાં દાખલ થયા. ભીમરાવે ઈ.સ. ૧૯૧૨માં અંગ્રેજી મુખ્ય વિષય સાથે મુંબઈ યુનિવર્સીટીની બી.એ.ની પરીક્ષા પસાર કરી.સ્નાતક થયા પછી ભીમરાવ વધુ અભ્યાસ કરી શકે એવા એમના કુટુંબના સંજોગો રહ્યા ન હતા. વડોદરાના મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડે ભીમરાવની નિમણુક રાજ્યના લશ્કરમાં એક લશ્કરી અધિકારી તરીકે કરી. વડોદરામાં યુવાન ભીમરાવને ખુબ જ હેરાન થવું પડ્યું .આ સમયે તા. ૨ ફેબ્રુઆરી ૧૯૧૩ના રોજ ભીમરાવના પિતા રામજી સક્પાલનું અવસાન થયું. ભીમરાવને નોકરીને તિલાંજલિ આપવી પડી. પિતાનું મૃત્યુના કારણે મહત્વાકાંક્ષી ભિમરાવને ખુબજ દુ:ખ થયુ.આ સમયે વડોદરાના મહારાજા શ્રી સયાજીરાવ ગાયકવાડ કેટલાક તેજસ્વી  વિદ્યાર્થીઓને પોતાના ખર્ચે, ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે, અમેરિકા મોકલવા માંગતા હતા. ભીમરાવની એ માટે પસંદગી થઈ. આમ સને ૧૯૧૩ના જુલાઈનાં ત્રીજા અઠવાડિયામાં ભારતનો એક વિદ્યાર્થી વિદ્યાના ગહન શિખરો શર કરવા ન્યુયોર્ક પહોચી ગયો. અમેરિકાની પ્રખ્યાત કોલમ્બિયા યુનિવર્સિટીમાં ભીમરાવે ખંતપૂર્વક અભ્યાસ શરુ કર્યો. અભ્યાસના પરિપાક રૂપે ભીમરાવે 'પ્રાચીન ભારતીય વ્યાપાર' વિષય ઉપર મહાનિબંધ લખી ૧૯૧૫માં કોલમ્બિયા યુનિવર્સીટીની એમ.એ.ની ઉચ્ચ પદવી પ્રાપ્ત કરી. ત્યાર બાદ સતત અભ્યાસ ચાલુ રાખી ૧૯૧૬ માં એમણે પી.એચ.ડી. માટે 'બ્રિટીશ ભારતમાં મુલ્કી અર્થવ્યવસ્થાનો વિકાસ' વિષય ઉપરનો મહાનિબંધ કોલમ્બિયા યુનિવર્સીટીને રજુ કરી દીધો, અને સર્વોચ્ચ એવી પી.એચ.ડી.ની ડીગ્રી મેળવવા ભાગ્યશાળી બન્યા. આમ આંબેડકર હવે ડૉ. આંબેડકર બની ગયા.
હજુ એમની જ્ઞાન માટેની ભુખ સંતોષાયેલી નહોતી. સને ૧૯૧૬ માં તેઓ અમેરિકાથી ઇંગ્લેન્ડ ગયા. અને લંડનમાં કાયદાનો અભ્યાસ શરુ કર્યો સાથે સાથે એમણે અર્થશાસ્ત્રનો અભ્યાસ પણ ચાલુ જ રાખ્યો. પરંતુ પ્રતિકુળ સંજોગોને અને આર્થિક તેમજ કૌટુંબિક મુશ્કેલીઓને કારણે વિદ્યાભ્યાસ છોડી તેમને ભારત પાછા ફરવું પડ્યું . ઇંગ્લેન્ડથી પાછા આવ્યા પછી તેઓ વડોદરા નોકરી માટે ગયા. મહારાજા ગાયકવાડે આંબેડકરની નિમણુક વડોદરા રાજ્યના મીલીટરી સેક્રેટરી તરીકે કરી. પરંતુ મુશ્કેલીઓ અને અપમાનોના લીધે તેઓ વડોદરામાં સ્થિર થઇ શક્યા નહિ, ફરીવાર વડોદરાને તેમણે છેલ્લી સલામ કરી વિદાઈ લીધી.
ડૉ.આંબેડકર હિંમત હારી જાય તેવા પોચા નહોતા. તેમના પ્રયત્નોને સફળતા મળી ૧૯૧૮માં, મુંબઈની સિડનહામ કોલેજમાં તેઓ પ્રોફેસર તરીકે જોડાયા. આર્થીક ભીંસ ઓછી થવાથી અને થોડા પૈસા બચાવીને તેમજ કેટલીક રકમની મિત્રો પાસેથી વ્યવસ્થા કરીને ફરીવાર ડૉ.આંબેડકર ઇંગ્લેન્ડ ગયા, અને કાયદાનો તથા અર્થશાસ્ત્રનો અભ્યાસ ચાલુ રાખ્યો. ડૉ.આંબેડકરની ઇંગ્લેન્ડની સફર પહેલા તેમના પત્ની રમાબાઈએ ૧૯૨૦માં એક બાળકને જન્મ આપ્યો. જેનું નામ યશવંત રાખવામાં આવ્યું, બીજા બે સંતાનો થયા પરંતુ તે જીવી શક્યા નહિ. ૧૯૨૩માં ડૉ.આંબેડકર બેરિસ્ટર થયા. આજ વખતે ડૉ.આંબેડકરને તેમના મહાનિબંધ "રૂપિયાનો પ્રશ્ન" એ વિષય ઉપર લંડન યુનિવર્સીટી એ "ડૉક્ટર ઓફ સાયન્સ"ની ઉચ્ચ ડીગ્રી એનાયત કરી. લંડનમાં અભ્યાસ પૂર્ણ થવાથી ડૉ.આંબેડકર જર્મની ગયા, અને ત્યાં પ્રખ્યાત બોન યુનિવર્સીટીમાં વિદ્યાભ્યાસ શરુ કર્યો.પરંતુ જર્મનીમાં તેઓ લાંબો સમય રહી શક્યા નહિ. તેમને ભારત પાછા ફરવું પડ્યું.
જુન ૧૯૨૮ માં ડૉ.આંબેડકર મુંબઈની ગવર્મેન્ટ લો કોલેજમાં પ્રોફેસર તરીકે જોડાયા તેઓ કાયદાના અભ્યાસમાં નિપુણ હતા.તેઓ વિદ્યાર્થીઓમાં ઘણાજ પ્રિય થયા .આ સમયે "સાયમન કમિશન" ને મદદરૂપ થવા બ્રિટીશ ભારતમાં જુદી જુદી પ્રાંતીય સમિતિઓની રચના કરવામાં આવી.તા.૩ ઓગસ્ટ ૧૯૨૮ માં સરકારે ડૉ.આંબેડકરને મુંબઈની કમિટીમાં નીમ્યા.મુંબઈની ધારાસભામાં અને બહાર જાહેર સભાઓમાં ડૉ.આંબેડકરનો અવાજ ગાજવા લાગ્યો.તા.૨૩ ઓક્ટોબર ૧૯૨૮ મા ડૉ.આંબેડકર "સાયમન કમિશન" સમક્ષ અછૂતોના પ્રાણ પ્રશ્નો અને તેના નિરાકરણ ઉપર રજૂઆત કરી આજ સમયે તેમણે એક એજ્યુકેશન સોસાયટીની સ્થાપના કરી.મજુર ચળવળના પણ તેઓ પ્રણેતા બન્યા,અને એમના હક્કો તથા સગવડો બાબતમાં ઘણાજ પ્રયત્નો કર્યા. ડૉ.આંબેડકર નું નામ હવે દેશભરમાં જાણીતું થઇ ગયું હતું.
પ્રથમ ગોળમેજી પરિષદમાં
ભારતના ઇતિહાસમાં અન્ય અગત્યની સાલોની માફક ૧૯૩૦ ની સાલ ઘણીજ અગત્યની છે. ૧૯૩૦ માં સાયમન કમિશન નો રીપોર્ટ બહાર પડ્યો અને બ્રિટીશ સરકાર અને ભારતના રાજકીય નેતાઓની વચ્ચેની લડતની શરૂઆત થઇ પ્રાંતીય સ્વાયત્તા પ્રતિ દેશ આગળ વધે એવા ચિન્હો જણાતા હતા.ધારાસભ્યોમાં બેઠકોની ફાળવણી બાબતમાં કોંગ્રેસ પક્ષ ,મુસ્લિમ લીગ અને ડૉ.આંબેડકર વચ્ચે મતભેદ રહ્યા અને એકમતી સધાય શકી નહિ .આ મડાગાંઠનો તોડ લાવવા બ્રિટીશ સરકારે લંડનમાં બધા જ પક્ષોના નેતાઓની એક ગોળમેજી પરિષદ બોલાવી.તા ૬ ડીસેમ્બર ૧૯૩૦ માં ભારતના વાઈસરોય તરફથી ગોળમેજી પરિષદમાં હાજર રહેવા ડૉ.આંબેડકરને આમંત્રણ મળ્યું.આ પરિષદમાં ડૉ.આંબેડકરે ભારતના અછૂતોના પ્રશ્નોની વિશદ(ઉંડાણપુર્વક) અને તલસ્પર્શી રજૂઆત કરી તેમને ખાસ કરીને અછૂતોના રાજકીય અને સામાજિક હક્કો માટે બ્રિટીશ સરકાર પાસે બાહેધરી માંગી .ડૉ.આંબેડકરની રજુઆતે પરિષદના પ્રતિનિધિઓ ઉપર.ઊંડી અસર કરી ડૉ.આંબેડકર એક બાહોશ અને નીડર વક્તા હતા .ડૉ.આંબેડકર તેઓ કડવું પણ સત્ય બોલતા. ડૉ.આંબેડકર ભારત પાછા ફર્યા અને તેમના કાર્યમાં મશગુલ બની ગયા.
ગાંધીજી સાથે પ્રથમ મુલાકાત
તા.૧૪ મી ઓગસ્ટ ૧૯૩૧ માં ડૉ.આંબેડકર અને ગાંધીજીની પ્રથમ મુલાકાત થઇ.તા. ૭ મી સપ્ટેમ્બર ૧૯૩૧ માં લંડનમાં બીજી ગોળમેજી પરિષદ મળી અને એમાં ડૉ.આંબેડકર અન્ય ભારતીય નેતાઓ સાથે હાજર રહ્યા .ડૉ.આંબેડકરે અછૂતોના ઉદ્ધાર માટે અલગ મતાધિકાર અને અલગ અનામત બેઠકોની માંગણી કરી.ડૉ.આંબેડકર અને ગાંધીજી વચ્ચે આ બાબતમાં દલીલો થઇ અને છેવટે ઉગ્ર મતભેદ થયા.ગાંધીજી મુસ્લિમો સાથે એકમત સાધવામાં નિષ્ફળ ગયા ડૉ.આંબેડકર પણ તેમની માંગણીઓમાં મક્કમ રહ્યા.બીજી ગોળમેજી પરિષદ ભાંગી પડી.બીજી ગોળમેજી પરિષદમાં ગાંધીજીનો વિરોધ કરવાથી અને તેમની અલગ મતાધિકારની માંગણીના લીધે ડૉ.આંબેડકર ઘણાજ અપ્રિય થયા .સમાચારપત્રોએ ડૉ.આંબેડકર ઉપર ટીકાઓની ઝડી વરસાવી અને કોંગ્રેસના નેતાઓએ તેમના કૃત્યને વખોડી કાઢ્યું.આમ છતાં ડૉ.આંબેડકર ભારતના અછૂતોના પ્રશ્નો સફળ અને સાચી રીતે રજુ કરવામાં શક્તિમાન થયા.લંડન થી પાછા આવ્યા પછી ડૉ.આંબેડકર દેશના જુદા જુદા ભાગોમાં જ્યાં જઈ શક્યા ત્યાં ગયા અને દલિતોની અશંખ્ય મીટીંગો અને પરિષદોનું આયોજન કરીને અને અછૂત-સમાજને જાગૃત કર્યો.
લોકનેતા
તા . ૧૪ મી ઓગસ્ટ ૧૯૩૨ મા બ્રિટીશ વડાપ્રધાને " કોમ્યુનલ એવોર્ડ " ની જાહેરાત કરી. એમાં ડૉ.આંબેડકરની માંગણીઓને ન્યાય આપવામાં આવ્યો હતો.જે ડૉ આંબેડકરની સફળતા હતી. આ એવોર્ડના વિરોધમાં ગાંધીજીએ તા. ૨૦મી સપ્ટેમ્બરે પુના જેલમાં આમરણાંત ઉપવાસ શરુ કર્યા. આખાયે દેશનું ધ્યાન ડૉ.આંબેડકર ઉપર કેન્દ્રિત થયું. ગાંધીજીનું જીવન ભયમાં હતું. દેશના નેતાઓ વચ્ચે મંત્રણાઓ થઈ. ડૉ. આંબેડકરની ગાંધીજી સાથે મુલાકાત થઇ ગાંધીજી. હિંદુ નેતાઓ અને ડૉ. આંબેડકર છેવટે તા. ૨૪ સપ્ટેંબર ૧૯૩૨ માં 'પુના કરાર ' થયા, અને સમાધાન થયું. ગાંધીજીએ તા. ૨૬ સપ્ટેમ્બરે ઉપવાસના પારણા કર્યા. ત્રીજી અને છેલ્લી ગોળમેજી પરિષદ તા. ૧૭ નવેમ્બર ૧૯૩૨ માં મળી. ડૉ. આંબેડકર હવે રાજકારણના સારા એવા અનુભવી થઇ ગયા હતા.ડૉ. આંબેડકર ને પ્રથમથી જ પ્રખ્યાત પુસ્તકો વાંચવાનો અને સંગ્રહ કરવાનો શોખ હતો. ડૉ. આંબેડકરે ,દાદર ,મુંબઈ માં રહેવા માટે અને ઘણા પુસ્તકોની વિશાળ પ્રાઇવેટ લાઈબ્રેરી ઉભી કરવા 'રાજગૃહ' નામનું સુંદર મકાન બંધાવ્યું. ડૉ. આંબેડકર હવે લોકનેતા બની ગયા હતા. તેઓ હંમેશા પ્રવૃતિમય રહેતા હતા. દલિત સમાજના કાયૉના કારણે તેઓ તેમની પત્ની તેમજ પુત્ર ઉપર ખાસ ધ્યાન રાખી શકતા નહિ.તા.૧ જુન ૧૯૩૫ માં મુંબઈની સરકારે ડૉ. આંબેડકરની નિમણુક સરકારી લો કોલેજ મુંબઈ ના પ્રિન્સીપાલ તરીકે કરી. અનેક પ્રવૃત્તિ સાથે સંકળાયેલા હોવા છતાં ડૉ. આંબેડકરે પ્રિન્સીપાલ તરીકેની ફરજો સફળ રીતે બજાવી.ઓગસ્ટ ૧૯૩૬ માં ડૉ. આંબેડકરે ઈન્ડીપેનડન્ટ લેબર પાર્ટી (સ્વતંત્ર મજુર પક્ષ) ની સ્થાપના કરી. ૧૯૩૭ની ચુંટણીમાં ડૉ. આંબેડકર ધારાસભામાં ચુંટાઈ આવ્યા. અને ત્યાં તેમને પ્રભુત્વ જમાવ્યું. ઓક્ટોબર ૧૯૩૯ માં નહેરુની ડૉ. આંબેડકર સાથે પ્રથમ મુલાકાત થઇ. ૧૯૪૦ માં ડૉ. આંબેડકર નું પુસ્તક "પાકિસ્તાન ઉપર વિચારો" પ્રકાશિત થયું. જુલાઈ ૧૯૪૧ માં ડૉ. આંબેડકર ભારતના વાઇસરોયની એક્ઝીક્યુટીવ કાઉન્સીલમાં પ્રતિનિધિ નિમાયા.ડૉ.આંબેડકરે સ્વબળે અને સમાજના ટેકા સાથે ઉચ્ચ હોદાઓ મેળવવા ચાલુ રાખ્યા. તા.૧૪ મી એપ્રિલ ૧૯૪૨ માં અખિલ ભારતીય ધોરણે દલિત સમાજે ડૉ. આંબેડકરની ૫૦મિ વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરી અને તેમને અભિનંદન અને આશીર્વાદ આપ્યા. તા. ૨૦ જુલાઈ ૧૯૪૨ માં ડૉ. આંબેડકરે ભારતના વાઇસરોયની કેબીનેટ માં લેબર મેમ્બર તરીકે નો ચાર્જ સંભાળી લીધો. સરકારના લેબર મેમ્બર તરીકે તેમણે "પીપલ્સ એજ્યુકેશન સોસાયટી" ના નેજા હેઠળ મુંબઈમાં સિદ્ધાર્થ કોલેજની શરૂઆત કરી. આમ ડૉ. આંબેડકરે જીવનના વિવિધ ક્ષેત્રો માં તેમનો નમ્ર ફાળો આપવા કોશિષ કરી. વળી ડૉ. આંબેડકરે "શુદ્રો કોણ હતા? " નામનું પુસ્તક લખ્યું અને તે પ્રકાશિત કરાવ્યું.
બૌદ્ધ ધર્મ અંગીકાર
ડૉ આંબેડકરે વિશ્વના મહાન ધર્મો નો ઊંડો અભ્યાસ કર્યો હતો ત્યાર બાદ તેમને 'બુદ્ધ અને તેમનો ધમ્મ' પુસ્તક લખી પ્રસિદ્ધ કર્યું .તેઓની ભૂતકાળની પ્રતિજ્ઞા 'હું હિંદુ ધર્મમાં જનમ્યો એ મારા હાથ ની વાત નહોતી પણ હું હિંદુ ધર્મમાં રહી ને મરીશ નહિ તે પ્રમાણે તા.૧૪ ઓક્ટોબર ૧૯૫૬ માં ડૉ.આંબેડકર નાગપુર દીક્ષાભૂમિ માં ૩,૮૦૦૦૦ દલિતો સાથે બૌદ્ધ ધર્મનો અંગીકાર કર્યો.દુનિયાના ઈતિહાસ માં આવા ધર્મ પરિવર્તનો ખુબજ ઓછા જોવા મળે છે. તેઓએ દલિતોને ૨૨ પ્રતિજ્ઞાઓ આપી.આ પ્રતિજ્ઞાઓ દલિતોને અંધ શ્રદ્ધા અને વિરોધભાસથી જાગૃત કરવા માટે આપી.
બંધારણના ઘડવૈયા
૧૯૪૬માં વચગાળાની સરકાર રચવાનો તેમજ બંધારણસભા બોલાવી ભારતનું બંધારણ ઘડવાનો નિર્ણય લેવાયો. ડૉ. આંબેડકર ભારતની બંધારણસભામાં ચૂટાયા તા. ૯ ડીસેમ્બર ૧૯૪૬ માં પ્રથમવાર બંધારણસભા દિલ્હીમાં મળી ડૉ. આંબેડકર ભારતના બંધારણના માળખા તેમજ લઘુમતી કોમના હક્કો વિશે સચોટ વિચારો વ્યક્ત કર્યા તા.૨૯ એપ્રિલ ૧૯૪૭ માં બંધારણ સભાએ અશ્પૃશ્યતાને કાયદા દ્વારા ભારતભરમાંથી નાબુદ થયેલી જાહેર કરી હિંદુ-મુસ્લિમ એકતા સાધી શકાઈ નહિ છેવટે ભારતના ભાગલા નિશ્ચિત બન્યા ભારત-પાકિસ્તાન અલગ રાજ્યો અસ્તિત્વમાં આવ્યા. તા. ૩ ઓગસ્ટ ૧૯૪૭ માં ભારતની વચગાળાની સરકાર રચાઈ. ભારતની વચગાળાની સરકારમાં ડૉ. આંબેડકર ભારતના પ્રથમ કાયદા પ્રધાન બન્યા. તા. ૨૯ ઓગસ્ટે ડૉ. આંબેડકરની ભારતના બંધારણી ડ્રાફટીંગ કમિટીના પ્રમુખ તરીકે વરણી થઇ. ડૉ. આંબેડકરની દેશ નું બંધારણ ઘડવા માટે પસંદગી થાય એ ખરેખર એ સમય માં ખુબજ અગત્યની વાત હતી. અનેક મુશ્કેલીઓ અને નાદુરસ્ત તબિયત વચ્ચે પણ ડૉ.અમ્બેડકરે ફેબ્રુઆરી ૧૯૪૮ન છેલા અઠવાડીયામાં ભારતના બંધારણની કાચી નકલ તૈયાર કરી અને બંધારણ સભાના પ્રમુખ ડૉ.રાજેન્દ્રપ્રશાદ ને સુપ્રત કરી ડૉ.આંબેડકરે તા.૧૫ અપ્રિલ ૧૯૪૮ માં ડૉ.શારદા કબીર સાથે લગ્ન કર્યા .પત્ની ડોક્ટર હોવાથી તેમની બગડેલી તબિયતમાં ઘણો સુધારો આવ્યો અને તેમનું કાર્ય ફરીથી ચાલુ કર્યું .ભારતના બંધારણ ના કાચા મુસદાને દેશના લોકોની જન માટે અને તેઓના પ્રત્યાઘાતો જાણવા માટે ૬ માસ સુધી જાહેરમાં મુકવામાં આવ્યો તા ૪ નવેમ્બેર ૧૯૪૮ માં ડૉ.આંબેડકરે ભારતના બંધારણને બંધારણ સભાની બહાલી માટે રજુ કર્યું .મુખ્યત્વે ડૉ.આંબેડકર રચિત બંધારણમાં ૩૧૫ કલમો અને ૮ પરિશિષ્ટ હતા તા ૨૬ નવેમ્બર ૧૯૪૯મ ભારતની બંધારણ સભાએ દેશનું બંધારણ પસાર કર્યું .આ વખતે બંધારણના પ્રતિનિધિઓ તેમજ ડૉ.રાજેન્દ્ર પ્રશાદે ડૉ.આંબેડકરની સેવા અને કાર્યના મુક્ત કંઠે  વખાણ કર્યા.તા ૨૬ જાન્યુઆરી ૧૯૫૦ થી ભારતનું બંધારણ અમલમાં આવ્યું અને દેશ પ્રજાસતાક બન્યો.

૧૯૫૨ માં સ્વતંત્ર ભારતની પ્રથમ સામાન્ય ચુંટણીમાં ડૉ.આંબેડકર મુંબઈ માંથી પાર્લામેન્ટ બેઠક માટે ઉભા રહ્યા પરંતુ શ્રી કાજરોલકર સામે તેમની હાર થઈ .માર્ચ ૧૯૫૨ માં ડૉ.આંબેડકર મુંબઈની ધારાસભાની બેઠક ઉપર રાજ્ય સભાના સભ્ય તરીકે ચુંટાઈ આવ્યા અને રાજ્ય સભાના સભ્ય બન્યા. તા. ૧ જુન ૧૯૫૨ માં તેઓ ન્યુયોર્ક ગયા અને તા.૫ જુન ૧૯૫૨ માં કોલમ્બિયા યુનીવર્સીટીએ એમને સર્વોચ એવી "ડોક્ટર એટ લો"ની પદવી આપી .તા ૧૨ જાન્યુઆરી ૧૯૫૩ માં ભારતની ઓસ્માનિયા યુનીવર્સીટીએ ડૉ.આંબેડકરને "ડોક્ટર ઓફ લીટરેચર" ની ઉચ્ચ પદવી આપી . તેઓની ખરાબ તબિયત ના કારણે  બહુ લાંબુ જીવી શક્યા નહિ. તા ૬ ડીસેમ્બેર ૧૯૫૬ ની વહેલી સવારે તેઓનું દિલ્લીમાં મહાપરીનિર્વાણ થયું.

બુધવાર, 8 એપ્રિલ, 2015

નાનપણમાં કેટ-કેટલીય વાર સાંભળેલી દસ વાતો

 tongue emoticontongue emoticon 1. જો..જો..! કીડી મરી ગઈ..!!
(સાલું, વાગ્યું હોય આપણને, અને મરી જાય કીડી ..? કમાલછે..) grin emoticon
2. મોટો થઈશ ને.. એટલે લાવી આપીશ..!
(જાણે કેમ કે, પ્રોપર્ટીમાંથી કોઈ ભાગ માગી લીધો હોય..) grin emoticon
3. આવું ના બોલાય, પાપ લાગે..!
(આવું આવું જ કહીને કાયમ ડરાવે રાખ્યા હતા.) grin emoticon
4. સુઈ જા, નહીં તો બાવો આવશે..!
(હા.. જાણે બધા બાવા નવરા જ બેઠા હોય ને ..!) grin emoticon
5. આ ગંદુ છે. ચલ, આપણે બીજું રમકડું લઇ લેશું..!
(જેવું ખબર પડે, કે આ મોંઘું છે, કે તરત તે ગંદુ બની જાય...!) grin emoticon
6. રડવાનું બંધ કર, તો ચોકલેટ મળશે..!
(ને પછી કાયમ, ચોકલેટ ખાવાની તો કાયમ 'ના' જ
પાડતા...!) grin emoticon
7. જલ્દી ખાઈ લે નહીં તો પેલી બેબી ખાઈ જશે...!
(પેટ ભલેને ફાટી જતું હોય, તો પણ પેલી બેબીના ડરને લીધે,
ત્યારે ને ત્યારે ખાવું પડતું..!) grin emoticon
8. બા..બા જવું છે ને,.? તો જીદ નહીં કર..!
(બા..બા જવાની આશામાં ને આશામાં છોકરું થાકીને સુઈ જાય,
પણ તેમનો તો મુડ જ ના બનતો ...!) grin emoticon
9. તું તો ડાહ્યો દીકરો છે ને મારો..?
(હા... તો શું એમ કહીને બધા કામ કરાવી લેવાના...? ) grin emoticon
અને સહુથી જક્કાસ તો આ...!B-)
10. એ...ઈ...! કાગો લઇ ગ્યો, જો....!
(મા-કસમ, એક મચ્છર પણ આસપાસ ઉડતો ના હોય, એ
વખતે..!!) 

મંગળવાર, 31 માર્ચ, 2015

સ્પેક્ટ્રોમીટર - જય વસાવડા

માર્ચ એન્ડિંગ : જીવનના બેલેન્સશીટનું ઓડિટ...


- બેન્ક એકાઉન્ટને એડજસ્ટ કરતી વખતે ઈમોશનલ બેન્ક એકાઉન્ટના જમા-ઉધાર અંગે વિચાર્યું છે?
-  ૮૬,૪૦૦ સેકન્ડનો દિવસ રોજ ખર્ચવા માટે મળે છે, પણ નહિ વાપરો તો બરબાદ થઈ જશે, બચશે નહિ અને એની મુદત બાંધેલી છે. સાઁસ ખતમ, સેવિંગ હજમ!

જનરેશન ગેપ એટલે શું?
બાપ ૨૦ રૃપિયા બચાવવા માટે ૩૦ મિનિટ ચાલી નાખે...
અને દીકરો ૩૦ મિનિટ બચાવવા માટે ૨૦ રૃપિયા ખર્ચી નાખે?
વેલ, પહેલા રૃપિયાની બચત જરૃરી ગણાતી, અને લોકો પાસે ટાઈમ જ ટાઈમ રહેતો. આજે ટાઈમ ઈઝ મની. એક્ટિવિટીઝ અઢળક છે. આરઝૂઓ અનંત છે. પણ ટાઈમ લિમિટેડ છે. આખી રમત જ ટાઈમ અને મનીના બેલેન્સની થઈ ગઈ છે!
અને આ વાત માર્ચ એન્ડિંગમાં સારી રીતે સમજાય છે. સતત પ્રેશર, ડોકયુમેન્ટસ ભેગા કરવાનું, હિસાબો સેટલ કરવાનું, અને દેશી ફયુઝન રૃઢિપ્રયોગ વાપરીએ તો ''એન્ટ્રીઓ સૂલટાવવાનું.'' ક્રોસ વેરિફિકેશન કરી, ટેકસ બેનિફિટ મળે એવું ઠાવકું બેલેન્સશીટ બનાવવાનું! ઓફિસોમાં તો ફોન કરીએ તો ઈન્સ્ટન્ટ જવાબ અવાજમાં ઉતાવળ કે કંટાળા સાથે મળે ''માર્ચ એન્ડિંગ છે ને યાર, બહુ બિઝી...'' વર્ક પ્રેશરનો જાણે માર્ચ એન્ડિંગ ભારતે બનાવી કાઢેલો સમાનાર્થી શબ્દ છે! મોગરાના ફૂલની મહેકની વાત કરવા જાવ, ને સામે કોઈ મોગરીનું વાસી કચુંબર પકડાવી દે - એવો મૂડ થઈ જાય યારીદિલદારીમાં કોઈ માર્ચની મુઠ્ઠીમાં હોય તો!
આડવાત એ કરી લઈએ કે બ્રિટિશરોની આંધળી નકલ કરી (ત્યાં તો સમરટાઈમ ખુશનુમા, બરફ વગરની વાસંતી મોસમનો હોઈને) પરીક્ષાઓની માફક આપણે ૩૧ માર્ચ વાળું ફાઈનાન્સીઅલ ઈયર અપનાવ્યું છે. બાકી એ કંઈ ગ્લોબલ સ્ટાન્ડર્ડ નથી. અમેરિકા - યુરોપમાં અઢળક દેશો એને ગણકારતા નથી અને પોતપોતાના જુલાઈ ટુ જૂન, જાન્યુઆરી કે ડિસેમ્બર, ઓકટોબર ટુ સપ્ટેમ્બર જેવા ફિસ્કલ ઈયર રાખે જ છે. આપણે હમણા પરાણે પરાણે સાવ અર્થહીન મેસેજીઝ વિક્રમનું નવું વર્ષ ઉજવવાના કર્યા એવી વાહિયાત કસરત કરવાને બદલે, ભારતના દિવાળીના તહેવારને 'રિલોન્ચ' કરવો હોય તો જૂના સમય મુજબ વટભેર સરકાર એને દિવાળીમાં (પ્રેક્ટિકલી નવેમ્બર કે ઓકટોબરમાં) ટ્રાન્સફર કરી શકે, અને ચોપડા પૂજનની વ્યક્તિગત વિધિને રાષ્ટ્રીય બેલેન્સશીટ ટાઈમમાં ફેરવી શકે. દિવાળી પછી આર્થિક વ્યવહારો નવેસરથી. પણ એમાં વળી ઉત્સવપ્રિય જનતાજનાર્દન નારાજ થઈ જાય. માટે જવા દો.
મૂળ વાત એ છે કે, જેટલી ચીવટ, ઉચાટ, ચિંતા, દોડધામ, કાળજીથી આપણે સરકારમાં જમા કરાવવાના હિસાબોના જમા-ઉધાર સેટ કરીએ છીએ, એટલી કાળજી કે ચીવટ કે ફિકર કયારેય આપણી જીંદગીનું સરવૈયું માંડવામાં રાખીએ છીએ? રોંગ એન્ટ્રીનું જે ટેન્શન ટેકસેશન માટે થાય છે. એ આપણા કર્મો માટે અનુભવીએ છીએ? વધુ પડતી આવક કે જાવકને જેમ માર્ચના અંતે સમતોલ બનાવવા કોશિશ કરીએ છીએ, એવું દિવસના અંતે જાતનું ઓડિટ કરીએ છીએ?
હરિવંશરાય બચ્ચનની અમિતાભના કલાસિક પોઝ સાથે સાંભળવી જ નહિ, સમજવી ગમે એવી આ કટારમાં આખી ટાંકેલી કવિતા યાદ છે ને? જીવન કી આપાધાપી મેં કબ વક્ત મિલા, કુછ દેર કહીં પર બૈઠ, કભી યહ સોચ સકું, જો કિયા, કહા, માના... ઉસ મેં કયા બૂરા ભલા?
આવો સમય સાવ પરવારી ગયા કે થાકી ગયા પછીની બુઝૂર્ગ ઉંમરે બીજું કશું કામ કરવાની શક્તિ ન બચી હોય, ત્યારે કદાચ મળે છે. પણ એનો મતલબ શું? બિલ કે પહોંચ વગરની એન્ટ્રી ઈન્કમટેકસ ડિપાર્ટમેન્ટમાં સબમિટ કરવી નકામી, એવી હાલત કહેવાય એ તો. કમાતા હો, ત્યારે ઓડિટ થાય એ કામનું, બંધ પડેલી ફેકટરીના બેલેન્સશીટની ભવિષ્યમાં કોઈ ઉપયોગીતા/ યુટીલિટી ખરી?
માટે માર્ચ એન્ડિંગનો અને ક્રિકેટ વર્લ્ડકપ (જોવાનો) થાકોડો ઉતારીને વેકેશન ડેઝમાં જરાક લાઈફનું બેલેન્સશીટ ચેક કરીે, એના ચોપડા તપાસીએ. એની એન્ટ્રીઓ શક્ય તેટલી સૂલટાવીએ, બાકીની કાં રદ કરીએ ને કાં એનો દંડ ભરીએ, જે લેણા નીકળતા હોય એ વસૂલ કરીએ, અને દેણા ચૂકવવાના હોય એ ભરપાઈ કરીએ.
એ પહેલા થોડીક અગત્યની સૂચનાઓ.
એની ડિલાર્ડે એક સરસ વાત કહેલી 'હાઉ વી સ્પેન્ડ અવર ડેઝ, ઈઝ ઓફ કોર્સ, હાઉ વી સ્પેન્ડ અવર લાઈવ્ઝ'. વાહ, જેમ આપણે દિવસો પસાર કરીએ, એ નોર્મલ કે નકામા કે ટાઈમપાસ લાગતા દિવસોનો સરવાળો એ જ આપણી જીંદગી! માટે રોજેરોજનો દિવસ વેડફવા માટે નથી. છેલ્લે એ જ જમા મૂડીમાં બોલવાનો છે.
અહીં બે અંતિમવાદી અર્થઘટનથી બચવા જેવું છે. એક એ કે, સતત વૈતરૃં જ કર્યા કરવું કે કમાવા- રોજીંદા જરૃરી ઘરકામ- રસોઈ, સાફસફાઈ, નકોરી, ધંધા વગેરેમાં સમય આપવાને બદલે બસ લીલાલહેર કરવી. ખાનાપીના મૌજ ઉડાના. ખોટું. મતલબ, એ મજાઓ સાચી પણ પેલું ઈન્ટરપ્રિટેશન ખોટું. જીવન સારી રીતે જીવાય અને સુખેથી ચમનિયાં ભોગવી શકાય એ માટે શિસ્તપૂર્વક થોડોઘણો શ્રમ કરવો જ પડે. નોકરો કામ કરે, તો ય દેખરેખ રાખવી પડે - આખરે, સારૃં ભોજન તમારા પેટમાં પડવાનું છે. સ્વચ્છ ફરસ પર તમારે ચાલવાનું છે. અને પૈસો કમાવાનું કામ કયારેક થોડું રૃટિન લાગે, થાક લાગે, કંટાળો આવે તો ય અનિવાર્ય છે- એને અવગણીને ઝાડની ડાળીએ ઝૂલતાં વાંસળી વગાડવાના જ સપના આવતા હોય તો પછી જીવનમાં એ જ રહેશે - વાંસળી ને ડાળી. બાકીના મોજશોખ પરવડતા પોસાતા જ નહિ હોય. ખીખીખી.
એના જ સામા છેડાનો એંગલ છે કે ઉંધુ ઘાલીને ગમે તે રીતે બસ રૃપિયા જ કમાવા. નામના મેળવવી. વધુ ને વધુ કંટ્રોલ આસપાસના જગત પર જમાવતો જવો. શોખ કે અંગત પસંદગીની ઉડાનની પાંખો કાપીને તિજોરીમાં નાખી દેવી. બીજાઓ જેમ નચાવે, તેમ નાચીને સમાજની આંખોમાં ડાહ્યાડમરા દેખાવું. પરંપરાના યંત્રનો પૂરજો બની જવું ને અંગત આશાઅરમાનોનું ગળું ઘોંટી નાખવું. સોસાયટી એ રિઆલિટી નથી, સેલ્ફ એ રિઆલિટી છે. બધી જ પ્રોફેશનલ ગધ્ધામજૂરીનો મતલબ ત્યારે છે કે એનો ઉપભોગ કરવા માટે કશુંક પેશન ડેવલપ કર્યું હોય, પેરેલલી. ક્રિએટિવ જોય કે બિન્દાસ મૂડ મુજબના જલસા! માટે કામનો અતિરેક પણ કચરપટ્ટીના અતિરેક જેટલો જ ખોટનો સોદો છે.
જોઈએ બેલેન્સ. સ્માર્ટ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ, કે જેમાં ઈન્ટરેસ્ટ રેટ વધતો જાય, રિટર્ન ટાઈમ કે ટાઈમ આવે. જેમ 'રેઈની ડેઝ' યાને અણધારી આફત માટે થોડીક હાથવગી બચતના નાણા જોઈએ જ - એમ થોડા લાઈફ રિસોર્સીઝ પણ રિઝર્વ્ડ રાખવાના. પરાણે આવી ચડતી ફુરસદ કે હતાશાને ખંખેરતા કોઈ શોખ. બૂક, મૂવીઝ, પેઈન્ટિંગ, મ્યુઝિક, ટ્રાવેલિંગ, ફૂડ એનિથિંગ. થોડાક, એવા જ સંબંધો- ટ્રબલશૂટર કહેવાય એવા સંપર્કો. ડોકટર, એડવોકેટ, પોલિસ, રાજકારણી, અધિકારી, વિદ્વાન નિષ્ણાત, સેવાભાવી લોકોના, અને કેટલાક હૈયું ખોલીને હળવા થઈ શકાય એવા દોસ્તો, પ્રિયજનો, સ્વજનો, જીવનના સાચા સાથી એ જેની સાથે કોઈ જજમેન્ટની ચિંતા વિના હો એવા જ વ્યક્તિ થઈ શકો. જેની સાથે શોખનું શેરિંગ થાય અને જે આપણી નબળાઈઓને કેરિંગથી સ્વીકારે. જેની કંપનીમાં જીવવું થોડું હસીનરંગીન અને સંતોષકારક બને.
આ સંતુલન એ પ્રોફિટ છે. જે લાઈફને સ્ટેડી રાખે. પણ લાઈફનું ઓડિટ કરવામાં હંમેશા મહાન નોબલ લોરિયેટ રાઈટર ગેબ્રિયલ ગાર્શિયા માર્કવેઝનું આ મશહૂર કવાર્ટ હાઝિરનાઝિર રાખવું ઃ માણસની ત્રણ જીંદગીઓ હોય છે; પબ્લિક, પર્સનલ અને પ્રાઈવેટ (સિક્રેટ)
આપણી હેપીનેસ તો ઠીક, કવોલિટી કે કેપેસિટી પણ આ ત્રણ બાબતો પર છે. પબ્લિક લાઈફ એટલે બહારની જીંદગી નોકરી, ધંધો વોટએવર. કહો કે સૂટ અને સાડી. પર્સનલ લાઈફ એટલે ઘરની જીંદગી. મા-બાપ, ભાઈ-બહેન, પતિ - પત્ની, દીકરા - દીકરી. નજીકના સાથીદારો (પી.એ., ડ્રાઈવર, કૂક ઈત્યાદિ) કે ફેસબૂકવાળા નહિ પણ ફેસટુફેસ અંગત મિત્રો મતલબ પાયજામા- ટી.શર્ટ. અને પ્રાઈવેટ લાઈફ એટલે આપણે જાતે પોતે. આપણા મનના વિચારો, મૂંઝવણો, ફેન્ટેસીઓ, વિકૃતિઓ, ગમ્મતો, ભૂલો અને રહસ્યો. એવી ખાનગી વાતો જે નજીકમાં નજીકની વ્યક્તિને ય ખાસ ખ્યાલ ન હોય એવા મનમાં દો ગઝ મસલ્સ કે નીચે ધરબી દીધેલા સિક્રેટસ કપડાં વિનાના અરીસા સામે. પબ્લિક લાઈફ ચેરિશ (મજા) કરવાની હોય, પર્સનલ લાઈફ નરિશ (ઉછેરવા)ની હોય અને પ્રાઈવેટ લાઈફ? વેલ, કશું કરવાનું ન હોય સિવાય કે એના ગુપ્ત લેખાં - જોખાં હિસાબોની છેકછાકની જેમ આપણે પ્રાયોરિટીઝ સેટ કરવામાં ભૂલો કરીએ છીએ. કેટલાક કરવા જેવા ફોન સંકોચ કે ડર કે મૂંઝવણથી મનમાં જ વાતો કરીને ડાયલ કરતા નથી, ને સાવ ફાલતું ફોન પર કલાક ગપ્પા મારીએ છીએ.
માટે લાઈફ એકાઉન્ટને કલીઅર એન્ડ પ્રોફિટ મેકિંગ રાખવું હોય તો બેન્ક એકાઉન્ટ જેટલું જ ધ્યાન ઈમોશનલ બેન્ક એકાઉન્ટ (વર્ડ કર્ટસી ઃ સ્ટીફન આર. કવિ) પર આપવું. દરેક સંબંધ સાથે એક ઈમોશનલ બેન્ક એકાઉન્ટ ક્રિએટ થતું રહે છે. બેન્ક એકાઉન્ટનો નોર્મલ રૃલ શું? પૈસા ફાજલ પડે, ત્યારે એકસ્ટ્રા છે - માની જમા કરો, ને જરૃર પડે ત્યારે એટીએમથી ગમે ત્યારે ઉપાડી લો.
બેન્કમાં ખાલી ડિપોઝિટ જ કરો, તો બેન્ક એ પૈસા વાપરીને કમાય, તમે નહિં. કેવળ વિથડ્રોઅલ જ કરો તો ઉપાડની લિમિટ આવે ત્યારે ખાતું બંધ! આવુ ંજ સંબંધોમાં લાગણીઓનું છે. તોફાન કરતાં સંતાનને ખીજાઈને સજા કરો, એ વિથડ્રોઅલ થયું. ફાઈન. પણ પછી બચત જમા ય કરવી પડે ને, હિસાબ સરભર કરવા? તો કશીક મહેનત કરે કે સારૃં કરે ત્યારે શાબાશી આપી, પોતાના કામ પડતા મૂકી એની સાથે ચોકલેટ આઈસ્ક્રીમ ખાવ આ ડિપોઝિટ થઈ!
હેલ્પ, ટ્રસ્ટ, કેર, લવ, અન્ડરસ્ટેન્ડિંગ, હ્યુમર, સ્માઈલ, કંપની, કોમ્યુનિકેશન જેવી ડિપોઝિટ સતત જમા કરાવતા રહો, તો કયારેક ટીકા, ગુસ્સો, જીદ, મતભેદ, આંસુ, અણગમો જેવા વિથડ્રોઅલ વ્યકત કરી શકશો! બેઉ સાઈડના ટ્રાન્ઝેકશન સતત ચાલે એ વર્કિંગ એકાઉન્ટ થયું, ને આઈડિઅલી, એનાં ડિપોઝિટનું પ્રમાણ વધતું રહેવું જોઈએ! મોર આઈડિઅલી, રિકોશન એ લેવલ પર હોવું જોઈએ કે વગર ગણત્રીએ આપોઆપ સહજભાવે આ થયા કરે.
માર્ચના છેલ્લા વીકમાં આખા વરસમાં વ્યવસ્થિત ન રાખેલા કાગળિયા ભેગા કરવાની સ્ટ્રેસ ભયંકર હોય છે. એ લાઈફ ઓડિટમાં ટાળવા માટે રોજેરોજના જમા- ઉધારનો તાળામેળ કરવો જોઈએ.
બને ત્યાં લગી, મનમાં કશુંક રાખીને લોડ લીધા કરી તબિયત બગાડવાને બદલે સ્પષ્ટ જ રહેવું. આપણે ત્યાં બધાનો ઈગો ઈડરિયા ગઢ જેવો હોય માઠું લાગી જવાનું જોખમ ખરું. પણ એમ છંછેડાઈ જનારા ઓછા એમ કરી એ તળિયાના શેરોમાં કરેલું રોકાણ ઠંડા કલેજે પાછું ખેંચી લેવું. વ્યક્તિ ગમતી હોય તો બધું ય સહન કરવામાં ય પ્રસન્ન થઈ જવાય. પણ બાકીનામાં કલીઅર એન્સર આપી લાંબી જંજાલ સાફસૂફ રાખવી. જરૃર પડે ધસીને ના પાડવી, કે તમીઝને લિહાઝમાં જેવા સાથે તેવા થઈ સામું ચોડી દેવાનું. પોતાની નેચરલ ગેમ કોમેન્ટર્સના લીધે બગાડવાની કે ફેરવવાની નહિ. અને સામાજિક વ્યવહારોમાં સમય બગાડવાનો નહિં.
અને જયાં ભૂલ થાય, કે ભૂલ થયા પછી મોડેથી પણ એનો અહેસાસ થાય - ત્યાં માફી માંગવામાં અને શક્ય હોય તો એ ભૂલથી અન્યને થયેલું નુકસાન સુધારવામાં અને ભવિષ્યમાં વધુ ધ્યાન રાખવાનો દ્રઢ સંકલ્પ લેવામાં જરાય શરમ રાખવી નહિ. નાનમ કે ક્ષોભ દંભ કરનારને થાય. પ્રમાણિકતાથી અંતરાત્માને અનુસરવું એ તો ગૌરવભરી ઘટના ગણાય. ઈટ્સ પાર્ટ ઓફ સેલ્ફ ઈમ્પ્રૂવમેન્ટ.
તો સ્પષ્ટતાં ને સરળતા રોજીંદી સ્વભાવમાં ઈન બિલ્ટ હશે, ત્યાં હિસાબ આપોઆપ ચોખાં થશે. નીંદર નિરાંતની આવશે. આપણાથી જાણ્યે - અજાણ્યે કરેલા / થયેલાં સારા - નરસા કામો કે કરવા ધારેલા કામો ને એના પરિણામો પર એકાંતના ઓશીકે થોડું ચિંતન કરતાં રહેવું, ને લાયાબિલિટીઝ ઘટાડીને એસેટસ વધારવા પ્રયાસો કરતા રહેવા.
આ તો ફિલોસોફિકલી. પ્રેકટિકલી? વોટ્સએપ પર ખડકાતા બિનજરૃરી ગુડમોર્નિંગ ગુડનાઈટ કે દેશભક્તિનાં નામે ચાલતી ગપ્પાબાજી અને ચાંપલી ચીબાબલી ધાર્મિક ફિલસૂફીઓના મેસેજીઝ પર વાંચ્યા વગર જ ડિલિટ મારી દેવાનું. પડયા પડયા વિચારો ટાળવા ટીવી પર ઠલવાતા ગમે તે કાર્યક્રમો જોયા નહિ કરવાના. જે ઘટના બની ગઈ એનાથી આરંભની રડારોળ, આક્રોશ જેવી સ્વાભાવિક પ્રતિક્રિયા પછી જો કશું થઈ ન શકે તો વેદના પચાવવાની અને થઈ શકે એમ હોય તો એવા કામે ફટાફટ લાગી જવાનું સમયાંતરે ઈલેકટ્રોનિકસની જેમ બ્રેઈનને કૂલ ડાઉન રાખવાનું. એ માટે (જો ખરેખર કામ કરતા હો તો, દેખાડો કરતા હો તો નહિ) ટાઈમ ટુ ટાઈમ રિલેકસેશન બ્રેક લેવાના. બધું જ ખાવું પણ પચાવી શકો તો અને ત્યારે જ ચાલવું, અને તબિયત માટે શરીરે આપેલા સિગ્નલ્સને સાંભળવા. ગેપ ગોતવા અને ફટકા મારવા બેયમાં પરિસ્થિતિ મુજબ સેટ થવું. ઈમ્પોર્ટન્ટ, કરીબી રિશ્તાઓ માટે બીજે વેસ્ટ જતો સમય ઈન્વેસ્ટ કરવો જ.
રોજ સવારે ૮૬,૪૦૦ રૃપિયા એમ જ તમારા એકાઉન્ટમાં જમા થાય, એ તમને ગમે? પણ શરત એક વાપરશો નહિ તો બીજે દિવસે સવારે જુનું એકાઉન્ટ ઝીરો. નવું બેલેન્સ જ જમા રહે! આ છે ૮૬,૪૦૦ સેકન્ડનો દિવસ. રોજ ખર્ચવા માટે મળે છે, પણ નહિ વાપરો તો બરબાદ થઈ જશે, બચશે નહિ અને એની મુદત બાંધેલી છે. સાંસ ખતમ, સેવિંગ હજમ!
ફાસ્ટ ફોરવર્ડ
ઝમીર કાંપતા જરૃર હૈ.
આપ કુછ ભી કહો જનાબ
કભી ગુનાહ સે પહેલે
કભી ગુનાહ કે બાદ!